Draagt mindfulnesstraining bij aan gelukkigere romantische relaties?

Nieuwsbrief VMBN & Wetenschap

Aangezien onze romantische/liefdesrelaties een belangrijke voorwaarde vormen voor alle geluk op andere vlakken in het leven, zowel in werk als privé, hierbij een relevant artikel van de Nederlandse en Vlaamse branchevereniging voor Mindfulness.

Mindfulness en relatiegeluk – het is te vroeg voor grote claims

Draagt mindfulness bij aan het verbeteren van romantische relaties? Zijn mensen na een mindfulness training gelukkiger in hun relaties? Google eens mindfulness + love; mindfulness verbetert communicatie tussen partners, draagt bij aan meer compassie en empathie, leidt tot minder conflict en meer tevredenheid, betere seks en heeft nog een hele reeks andere relatievoordelen.

In een artikel van enkele jaren geleden hebben mijn collega’s en ik verschillende theoretische redenen samengevat, waarom het welbevinden van een romantische relatie inderdaad zou kunnen profiteren van mindfulness. Heel in het kort: mindfulness(training) zou moeten bijdragen aan het eerder herkennen van impulsen en emoties die de relatie eventueel schaden, wat het beter mogelijk maakt deze effectief te reguleren en erover te communiceren (‘if you can name it, you can tame it’). Bovendien, wanneer men minder meegezogen wordt in eigen emoties en pijn, is er meer ruimte voor het perspectief van de ander.

Onder meer met behulp van tientallen VMBN trainers die bereid waren vragenlijsten uit te zetten onder hun MBSR-deelnemers, hebben wij (onder de aanvoering van promovenda Gesa Kappen) proberen in kaart te brengen of dit inderdaad het geval is. Net als andere onderzoekers – met name uit de VS en uit Australië- constateren wij dat mensen over het algemeen meer tevreden zijn in romantische relaties naarmate men hoger scoort op een vragenlijst die de mate van mindfulness beoogt te meten. Meer mindfulness hangt onder meer samen met meer tolerantie voor imperfecties van een partner. En bovendien, de partners van mensen die meer mindful zijn, laten ook meer relatietevredenheid zien. De afgelopen jaren zijn er tientallen studies verschenen die allemaal min of meer hetzelfde laten zien: mindfulness draagt positief bij aan het welbevinden van een romantische relaties.  De positieve effecten – als in de eerste alinea van dit artikel beschreven- worden inderdaad gerapporteerd.

Maar hier eindigen de meeste stukjes die u op internet zult vinden over dit onderwerp, terwijl op zijn minst voorzichtigheid is geboden om conclusies te trekken. Onderzoek naar de effecten van mindfulness op relaties en romantische relaties in het bijzonder staat nog in de kinderschoenen. Op slechts een enkele studie na zijn alle resultaten gebaseerd op zelfrapportage. Mensen die aangeven dat ze meer mindful zijn, geven ook aan dat ze meer tevreden zijn met hun relatie. Hoewel dit op zichzelf bemoedigend is, is zelfrapportage een verre van ideale onderzoeksmethode.. Voor zover ik weet is er slechts één studie die de effecten van MBSR training op relationeel welbevinden onderzocht. Deze studie vond dat mensen die meededen aan een mindfulnesstraining na afloop van de training meer tevreden waren met hun relatie, maar dat effect werd niet gevonden bij hun partners. Ook aan de hand van deze studie kunnen weinig verregaande conclusies worden getrokken: het ging slechts om 20 MBSR-deelnemers en hun partners. In een door ons recent gepubliceerd onderzoek vinden we weinig effecten van een twee weken durende mindfulness interventie op relationeel welbevinden.

Tot slot: in een nog niet gepubliceerd onderzoek vinden we prachtige positieve effecten van een twee weken durende mindfulness interventie op relatietevredenheid en een aantal andere positieve relatie uitkomsten…maar we vinden precies dezelfde effecten in onze controle conditie voor mensen die twee weken lang elke dag simpelweg een korte ontspanningsoefening doen.

Er zijn inderdaad goede redenen om de voorspelling te doen dat mindfulness kan bijdragen aan relatiegeluk. Tegelijkertijd zijn er ook redenen te bedenken dat mindfulness niet elke relatie transformeert in een relatie waarin partners meer tevreden zijn. Het trainen van mindfulness zou er bijvoorbeeld ook toe kunnen leiden dat er een diep besef ontstaat dat de relatie wellicht niet zo goed is.  Ook komt de vraag op of mindfulnesstraining relatiegeluk soms misschien zou kunnen ondermijnen, bijvoorbeeld juist omdat partners minder impulsief reageren. Wat is het effect daarvan op bijvoorbeeld spontaniteit die een relatie ook interessant en leuk kan maken?

Om antwoord op al deze vragen te krijgen is er veel meer onderzoek nodig dat  verder gaat en betrouwbaarder is dan zelfrapportage. Idealiter worden de effecten van mindfulnesstraining onderzocht door het gedrag, het brein, en de fysiologie van romantische partners te bestuderen.

Ik hoop u over een paar jaar verder te kunnen rapporteren over onderzoek uit ons eigen lab en andere labs van over de hele wereld. Tot die tijd is het verstandig om niet al te grote claims te maken over de positieve relatie effecten van mindfulness – ten minste – niet op basis van de huidige stand van de wetenschap over dit onderwerp.

Dr. Johan Karremans, onderzoeker Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit, tevens lid van VMBN wetenschapscommissie.

Eindredactie: Barbara Doeleman-van Veldhoven

2019-08-05T08:31:02+00:00 5 augustus, 2019|